دتکتور

دتکتور

دتکتور گازی

دتکتور گازی (Gas Detector) یکی از اجزای سیستم اعلام حریق است که برای تشخیص انواع گازهای سمی و قابل اشتعال به کار میرود.

آشکارساز گازی برای تشخیص نشتی گاز و اعلام خطر قبل از به وجود آمدن حریق خصوصا در محل­­ هایی که از گازهای سوختنی یا قابل اشتعال مثل LPG و CNG استفاده می­ شود، به کار میروند.

مبنای تشخیص برخی از آن­ها بوی گاز می­باشد و به صورت دیواری یا سقفی نصب می­شوند.

بیشترین کاربرد آن­ها در آپارتمان­ها، هتل­ها و مراکز صنعتی می­باشد.

برخی از انواع این دتکتورها میتوانند در صورت تشخیص نشتی گاز به یک شیر فرمان بدهند و مسیر گاز را ببندند.

دتکتورهای گازی به دو دسته تقسیم میشوند:

1- دتکتورهای تشخیص دهنده ی گازهای سوختنی و قابل انفجار (Combustible – Flammable)

2- دتکتورهای تشخیص دهنده گازهای سمی (Toxic)

دکتورهای گاز اکسیژن در هیچ یک از این دسته ها جای نمیگیرند.

همچنین دتکتورهای گازی با تشخیص چند نوع گاز نیز وجود دارند.

اجزای دتکتور گازی

آشکارساز گازی یک Transmitter و یک Sensor تشکیل شده اند.

Transmitter ها گاه به قابلیت های کنترلی و نمایشی نیز مجهزند.

لازم به ذکر است که بیشتر سنسورها دارای تاریخ انقضا بوده و باید طبق دستورالعمل و توسط افراد آموزش دیده کالیبره شوند.

برخی تولیدکنندگان دتکتورهای گازی برای دتکتورهای خود پنل های مخصوص نیز تولید می کنند.

اما اغلب دتکتورهای گازی را با ماژول به پنل ها متصل می کنند.

در دتکتورهای پیشرفته‌ تر، تغییرات چگالی گاز توسط مبدل تبدیل به جریان ۴ تا ۲۰ میلی آمپر تبدیل شده و با یک کابل سه سیمه برای اندازه‌ گیری و کنترل به پانل کنترل مرکزی ارسال می‌شود.

همچنین سیستم‌ هایی وجود دارند که دارای دتکتور با تابلوی مرکزی مخصوص هستند.

این سیستم ها میزان گاز مونواکسید کربن (CO) را در محیط تشخیص داده و درصورت کم بودن غلظت آن، یک سیستم تهویه را راه‌ اندازی می‌کنند و در صورت زیاد بودن غلظت، اعلام خطر می‌ نمایند؛

کاربرد این نوع دتکتورها در پارکینگ‌های عمومی و تونل‌های زیرزمینی و محل‌ هایی است که از سوخت‌

های مونو اکسید کربن زا مثل زغال یا نفت استفاده می‌کنند.

 

دتکتور حرارتی

دتکتور حرارتی (Heat Detector) یکی از اجزای سیستم اعلام حریق است.

یکی از راه های تشخیص حریق در یک مکان، وجود حرارت در آن مکان است.

این دتکتور نسبت به گرما حساس بوده و هنگامیکه تغییرات غیرمعقول دما در یک محیط ایجاد شود، این دتکتورها حریق را تشخیص میدهند.

طرز کار آشکارساز حرارتی

این دتکتور از یک بی متال (دو نوار فلزی با جنس مختلف) تشکیل شده است.

زمانی که گرما روی بی متال اثر می کند، گرما باعث نزدیک شدن کنتاکت ها به یکدیگر و بسته شدن مدار داخلی سنسور می شود و به این صورت سبب عملکرد دتکتور می شود.

کاربرد آشکارساز حرارتی

این دتکتورها بیشتر برای مکان هایی مانند آشپرخانه یا آبدارخانه، پمپ خانه، موتورخانه یا هر نقطه ای که شروع کننده آتش و تولید کننده گرما باشد مورد استفاده قرار میگیرد.

انواع دتکتور حرارتی

– دتکتور حرارتی دمای ثابت (Fixed Temperature Heat Detectors)

یکی از متداول ترین انواع دتکتور حرارتی است.

هنگام وقوع آتش و افزایش دما، چنانچه دمای اطراف دتکتور به دمای معینی مثلا 58 درجه برسد، حسگر دتکتور عمل میکند و اخطار آلارم را به مرکز کنترل اعلام میکند.

– دتکتور حرارتی دمای ثابت بالا (High Fixed Temperature Heat Detectors)

این دتکتور مانند دکتور حرارتی ثابت است با این تفاوت که این دتکتور در دمای 78 درجه عمل کرده و اخطار آلارم را به پنل مرکزی ارسال میکند.

– دتکتور حرارتی افزایشی (Rate of Rise Heat Detectors)

زمانی که دمای محیط تحت پوشش دتکتور در بازه زمانی مشخص بیش از حد تعریف شده (توسط کارخانه سازنده) افزایش پیدا کند، این دتکتور عمل نموده و اخطار آلارم را برای پنل اعلام حریق مرکزی اعلام می کند.

– دتکتورهای LHD یا دتکتورهای کابلی (کابل حرارتی)

این دتکتورها برای تشخیص حریق در شرایط خاص مانند حفاظت از ترانسفورماتورها، سینی کابل ها، مخازن نفتی، تسمه نقاله ها و … به کار میروند.

– دتکتورهای ترکیبی دودی و حرارتی (Multi Heat and Smoke Detectors)

دتکتورهای ترکیبی دودی و حرارتی دارای هر دو حسگر دود و حرارت برای تشخیص وقوع آتش هستند.

به طور کلی سنسور دود و حرارت به یکدیگر وابسته اند و توسط یک میکروپروسسور کنترل می شوند.

به این صورت که افزایش درجه حرارت به کندی، حتی اگر به دماهای بالا هم برسد، به تنهایی برای اعلام وضعیت حریق کافی نیست.

باید ذرات دود نیز توسط حسگر تشخیص داده شود یا این که دما ظرف مدت زمان محدودی به صورت ناگهانی افزایش یابد تا دتکتور عمل کند.

 

دتکتور دودی

دتکتور دودی یا Smoke Detector یکی از اجزای سیستم اعلام حریق است.

یکی از راه های تشخیص حریق در یک مکان، وجود دود در آن مکان است.

این دتکتور نسبت به دود حساس بوده و هنگامیکه ذرات دود را در پیرامون خود تشخیص دهد، عمل میکند.

انواع دتکتور دودی

1- آشکارساز دودی یونیزاسیون (Ionization Smoke Detector)

دارای یک محفظه می‌باشد که با هوای بیرون در ارتباط است و فضای داخلی آن به وسیله یک منبع رادیواکتیو یونیزه می‌شود (یونیزاسیون مرحله‌ای است که مولکولهای هوا به یونهای مثبت و الکترونهای منفی تبدیل می‌شوند.)

حال اگر یک ولتاژ بین این محفظه برقرار شود، یونهای مثبت به طرف الکترود منفی و الکترونها به سمت الکترود مثبت حرکت می‌کنند و یک جریان الکتریکی ایجاد میکنند.

در اثر ورود هوا به محفظه، این جریان کاهش می‌یابد (وجود ذرات دود باعث کاهش میزان جریان الکتریسیته می‌شود.)

کاهش جریان الکتریکی باعث فعال شدن و عمل کردن دتکتور میشود.

2- آشکارساز دودی اپتیکال یا نوری یا فتوالکتریک (Photo Electric Detector)

آشکار ساز نوری از یک منبع نوری و یک سلول حساس به نور (فتوسل) تشکیل شده اند.

دود تولید شده در اثر آتش، بر روی نوری که از منبع به فتوسل میرسد اثر میگذارد.

دود می تواند جلوی منبع نوری را گرفته یا شدت نور آن را کم کند، هم چنین می تواند باعث پراکنده شدن نور بر اثر برخورد با ذرات دود و منعکس شدن آن شود.

این دتکتورها طراحی شده اند تا دود را بر اساس اثر دود بر نور تشخیص دهند.

دتکتور دودی اپتیکال در ارتفاع بین ۲٫۵ الی ۱۱ متر قابلیت نصب دارد.

3- بیم دتکتور یا آشکارساز دودی خطی (Beam Detector)

از این دتکتورها در فضاهای وسیع که استفاده از دتکتور نقطه ای در آنها توجیه اقتصادی ندارد، استفاده میشود.

این دتکتور دارای یک جفت فرستنده و گیرنده است که درست روبروی هم و در دو طرف محیط قرار میگیرند.

فرستنده یک اشعه ی مادون قرمز به گیرنده ارسال میکند.

چنانچه مانعی بین این امواج قرار گیرد (مثلا دود) و امواج را قطع کند، دتکتور عمل کرده و سیستم هشدار حریق میدهد.

4- آشکارساز دودی مکشی یا استنشاقی (Air Sampling)

در این دتکتور از یک هواکش کوچک برای مکش هوای داخل محیط استفاده میشود.

این هوا پس از عبور از صافی وارد پنل شده و چنانچه پس از آنالیز، هوای محیط آلوده به دود تشخیص داده شود، وضعیت حریق اعلام میشود.